Podział długów po rozwodzie: kto spłaca kredyt małżonka?

Rozwodzicie się, ale kredyt na mieszkanie wciąż ma dwa nazwiska. Pytanie, które pada w naszej kancelarii najczęściej: kto teraz spłaca ten dług? Podział długów po rozwodzie to proces odrębny od podziału majątku - sąd dzieli wyłącznie aktywa, a nie zobowiązania. Kredyt zaciągnięty wspólnie zostaje zobowiązaniem obojga byłych małżonków nawet po prawomocnym wyroku rozwodowym. Bank nie interesuje się tym, kto z kim mieszka ani kto przegrał sprawę o winę. Liczy się umowa kredytowa.

Dlaczego sąd nie dzieli długów przy podziale majątku

Sąd rozstrzygający o podziale majątku wspólnego zajmuje się co do zasady tylko aktywami - nieruchomościami, samochodami, oszczędnościami, wyposażeniem domu. Dług to relacja z wierzycielem, a nie składnik, który można komuś przyznać na wyłączność.

Typowy scenariusz: małżeństwo zaciągnęło kredyt hipoteczny na 400 tys. zł. Po rozwodzie sąd przyznaje mieszkanie żonie. To nie zwalnia męża z odpowiedzialności wobec banku - oboje nadal figurują w umowie jako dłużnicy. Jeśli żona przestanie płacić raty, bank może zażądać pełnej spłaty od męża.

Sąd może uwzględnić kredyt pośrednio - np. rozliczając wartość nieruchomości pomniejszoną o pozostałe zadłużenie. Ale sama umowa z bankiem zostaje nienaruszona.

Odpowiedzialność solidarna - kto naprawdę spłaca kredyt

Odpowiedzialność solidarna to zasada, zgodnie z którą wierzyciel może domagać się spłaty całego zobowiązania od dowolnego z dłużników. Bank nie musi dzielić roszczenia po połowie - może wysłać wezwanie do jednego byłego małżonka i żądać całej kwoty.

Kluczowe pytanie: czy oboje małżonkowie podpisali umowę. Jeśli tak, odpowiadają solidarnie, niezależnie od tego, kto korzysta z zakupionej rzeczy.

• Kredyt podpisany przez oboje - oboje odpowiadają solidarnie, bank wybiera, od kogo ściąga.
• Kredyt na jedno nazwisko, za zgodą współmałżonka - zgoda zwiększa zakres odpowiedzialności drugiej strony.
• Dług jednego małżonka bez zgody drugiego - zasadniczo obciąża tylko tego, kto go zaciągnął.
• Zobowiązania na potrzeby rodziny - zakupy codzienne, media, leczenie dziecka - obciążają oboje solidarnie.

Sam fakt rozwodu nie wystarczy, by pozbyć się kredytu. Trzeba uregulować sprawę z bankiem.

Podział długów po rozwodzie a zgoda współmałżonka

Zakres odpowiedzialności zależy od dwóch rzeczy: celu długu i zgody drugiej strony. Jeśli jeden z małżonków zaciągnął kredyt gotówkowy bez wiedzy i zgody współmałżonka na własne cele - to co do zasady jego prywatny dług. Współmałżonek nie odpowiada za niego wobec wierzyciela.

Inaczej przy długach na potrzeby rodziny. Zobowiązania zaciągnięte dla zaspokojenia zwykłych potrzeb - czynsz, rachunki, wyżywienie, leczenie - obciążają oboje małżonków solidarnie, nawet jeśli podpis złożył tylko jeden.

Tu widać, dlaczego podział długów bywa bardziej skomplikowany niż podział majątku. Mieszkanie można fizycznie przyznać jednej osobie, ale dług żyje własnym życiem - związany z umową, nie z wyrokiem. Kwestię omawiamy też w artykule Długi małżonków przy rozwodzie: kto spłaca zobowiązania?.

Jak rozdzielność majątkowa wpływa na długi

Umowa o rozdzielność majątkową, czyli intercyza, może istotnie zmienić obraz odpowiedzialności. Intercyza to notarialna umowa między małżonkami, która wprowadza rozdzielność - każde z nich ma od tej pory własny, odrębny majątek.

Można ją zawrzeć przed ślubem lub w trakcie małżeństwa. Skutek na przyszłość jest jasny: długi zaciągane po ustanowieniu rozdzielności obciążają tylko tego małżonka, który je zaciągnął.

Ważny haczyk: intercyza działa wobec wierzycieli tylko wtedy, gdy wiedzieli o jej istnieniu przed powstaniem zobowiązania. Jeśli bank udzielił kredytu, nie wiedząc o rozdzielności, może potraktować oboje małżonków jak przy wspólności. Dlatego przy nowych zobowiązaniach warto informować kontrahenta o intercyzie i to dokumentować.

Intercyza zawarta w trakcie małżeństwa nie działa wstecz. Długi powstałe przed jej podpisaniem pozostają na starych zasadach.

Procedura sądowa - jak rozliczyć kredyt przy podziale majątku

Skoro sąd nie dzieli długów bezpośrednio, pozostaje pytanie: jak rozliczyć wspólny kredyt. Można umownie u notariusza albo w sądzie. Praktyczna kolejność działań:

1. Ustal datę ustania wspólności - podział nie obejmuje okresu sprzed uprawomocnienia rozwodu lub zawarcia intercyzy.
2. Sporządź spis składników i zadłużenia - ustal, co wchodzi do majątku wspólnego i jakie kredyty go obciążają.
3. Wybierz tryb - zgodny podział u notariusza lub wniosek o podział majątku do sądu.
4. Rozlicz nakłady i spłaty - jeśli po rozwodzie spłacałeś wspólny kredyt sam, możesz żądać zwrotu połowy od byłego małżonka.
5. Uporządkuj sprawę z bankiem - wnioskuj o zwolnienie z długu, przejęcie kredytu lub refinansowanie na jedno nazwisko.

Zgodny podział jest więc szybszy i tańszy. Sąd może też - z ważnych powodów, na wniosek - ustalić nierówne udziały, uwzględniając wkład każdej ze stron.

Samo rozliczenie między byłymi małżonkami nie wiąże banku. Żeby realnie zejść z kredytu, potrzebna jest zgoda wierzyciela na zmianę dłużnika. Prowadzimy sprawy o podział majątku gdańsk i online.

Autor artykułu

adw. Hanna Zarzycka

Adwokat, Partner Zarządzający kancelarii Zarzycka i Partnerzy. Prowadzi sprawy rodzinne, karne, cywilne i gospodarcze - w Gdańsku, Gdyni i na terenie całej Polski. Poznaj autorkę →